By Odisha Prabhab 
ଶିଶୁ ପାଇଁ ମାଆ କ୍ଷୀର ଅମୃତ ସମାନ । ଏଥିରେ ଶିଶୁ ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ ଉପାଦାନ ରହିଥାଏ। ନବଜାତ ଶିଶୁର ନିଜସ୍ୱ ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ କ୍ଷମତା ବହୁତ କମ୍ ଥିବା ସମୟରେ ଏହି କ୍ଷୀର ତାକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇଥାଏ। ମା’ର କ୍ଷୀରର ଗୁରୁତ୍ୱ ବିଷୟରେ ସଚେତନତା ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ୧ରୁ ୭ ଅଗଷ୍ଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଶ୍ୱ ସ୍ତନ୍ୟପାନ ସପ୍ତାହ ପାଳନ କରାଯାଏ। ବ୍ରେଷ୍ଟଫିଡିଂ ୱିକ୍ର ଆରମ୍ଭ ୧୯୯୨ ମସିହାରେ ହୋଇଥିଲା। ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ମା’ମାନଙ୍କୁ ବୁଝାଇବା ଯେ, ଶିଶୁର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ବିକାଶ ପାଇଁ ମା’ର କ୍ଷୀର କେତେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ ଅନେକ ମା’ ଶିଶୁଙ୍କୁ ପାଉଡର ମିଲ୍କ କିମ୍ବା ଫର୍ମୁଲା ମିଲ୍କ ଦେବା ଆରମ୍ଭ କରୁଛନ୍ତି। ଏହା ଫଳରେ ଶିଶୁକୁ ମା’ର କ୍ଷୀରରେ ମିଳୁଥିବା ଆବଶ୍ୟକୀୟ ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ ଉପାଦାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମିଳିନପାରେ। ପ୍ରତିବର୍ଷ ୧ରୁ ୭ ଅଗଷ୍ଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଶ୍ୱ ସ୍ତନ୍ୟପାନ ସପ୍ତାହ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଏହାର ଆରମ୍ଭ ୧୯୯୨ ମସିହାରେ ହୋଇଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ‘ୱାର୍ଲ୍ଡ ଆଲାୟନ୍ସ ଫର୍ ବ୍ରେଷ୍ଟଫିଡିଂ ଆକ୍ସନ୍’, ୱାର୍ଲ୍ଡ ହେଲ୍ଥ ଅର୍ଗାନାଇଜେସନ୍ ଏବଂ UNICEF ସହ ମିଶି ଏହାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା।
ବ୍ରେଷ୍ଟ ମିଲ୍କ କୌଣସି ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଫର୍ମୁଲା ନୁହେଁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଥର ଶିଶୁକୁ କ୍ଷୀର ପିଆଇବା ସମୟରେ ଏହାର କମ୍ପୋଜିସନ୍ ବଦଳିଥାଏ। ସେହି ସମୟରେ ଶିଶୁର ଯେଉଁ ଆବଶ୍ୟକତା ଥାଏ, ମା’ର କ୍ଷୀର ସେହି ଅନୁସାରେ ନିଜକୁ ଖାପ ଖୁଆଇଥାଏ। ବିଶେଷକରି କୋଲୋଷ୍ଟ୍ରମ୍ରେ ବହୁ ପରିମାଣରେ ଆଣ୍ଟିବଡି ରହିଥାଏ, ଯାହା ସିଧାସଳଖ ମା’ଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ ଇତିହାସରୁ ଆସିଥାଏ। ପ୍ରଥମ କିଛି ମାସ କେବଳ ମା’ର କ୍ଷୀର ପିଉଥିବା ଶିଶୁମାନେ ଡାଇରିଆ କିମ୍ବା ଶ୍ୱାସ ସଂକ୍ରମଣ ଭଳି ରୋଗରୁ ଅଧିକ ସୁରକ୍ଷିତ ରହନ୍ତି । ସ୍ତନ୍ୟପାନ ଦ୍ୱାରା ମା’ଙ୍କଠାରେ ସ୍ତନ କ୍ୟାନ୍ସର, ଓଭାରିଆନ୍ କ୍ୟାନ୍ସର, ଟାଇପ୍-୨ ଡାଇବେଟିସ୍ ଏବଂ ହୃଦ୍ରୋଗର ଝୁମ୍ପ ମଧ୍ୟ କମିପାରେ। ତେବେ ଏହା ଜରୁରୀ ନୁହେଁ ଯେ ମା’ ଠିକ୍ ୬ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହିଁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବେ କିମ୍ବା କେବଳ ସ୍ତନ୍ୟପାନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅତିରିକ୍ତ ଦିନ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ। ତେବେ ଏହା ଶିଶୁର ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ କ୍ଷମତା ଏବଂ ମା’ଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଲାଭଦାୟକ ହୋଇଥାଏ।
ଆୟୁର୍ବେଦରେ ଶିଶୁ ଏବଂ ମା’ ଉଭୟଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ତନ୍ୟପାନର ଲାଭକୁ ବହୁତ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି। ଜନ୍ମ ସମୟରୁ ହିଁ ମା’ର କ୍ଷୀର ଶିଶୁ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ଆହାର ଭାବେ ମନେ କରାଯାଏ। ଆୟୁର୍ବେଦ ଅନୁସାରେ, ମା’ର କ୍ଷୀର ଅମୃତ ସମାନ ଏବଂ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ସର୍ବୋତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ। ମା’ଙ୍କ ଖାଦ୍ୟପାନୀୟ, ଜୀବନଶୈଳୀ, ଭାବନାତ୍ମକ ସ୍ଥିତି ଏବଂ ଶରୀରର ଦୋଷର ପ୍ରଭାବ ମା’ର କ୍ଷୀର ଉପରେ ପଡ଼ିଥାଏ ବୋଲି ଆୟୁର୍ବେଦରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।