ମା ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ନିର୍ମାଣରେ କାହିଁକି ଲାଗେ ବେଶ୍ୟାଳୟ ମାଟି ?

ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ପ୍ରତିମା ତିଆରି ହୁଏ ମାଟିରେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ମାଟି ପଛରେ ଲୁଚି ରହିଛି ଏକ ଅନନ୍ୟ ପରମ୍ପରା ଓ ସାମାଜିକ ବାର୍ତ୍ତା । ଏମିତି ଏକ ପରମ୍ପରା, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ହୁଏତ ଆପଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେବେ। କାରଣ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର କୋଲକାତାରେ ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ପ୍ରତିମା ନିର୍ମାଣ ସହ ଜଡ଼ିତ ରହିଛି ସୋନାଗାଛି ଭଳି ରେଡ୍‌ଲାଇଟ୍‌ ଅଞ୍ଚଳର ମାଟି । ଏହି ମାଟିକୁ କୁହାଯାଏ ‘ପୁଣ୍ୟ ମାଟି’। କିନ୍ତୁ କାହିଁକି ଏହି ମାଟିକୁ ନେଇ ରହିଛି ଏତେ ବଡ଼ ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ? ଦୁର୍ଗା ପୂଜା କହିଲେ ମନକୁ ଆସେ ମା’ଙ୍କ ମନୋହର ପ୍ରତିମା, ଆଖି ଝଲସାଇ ଦେଉଥିବା ତୋରଣ ଏବଂ ଭକ୍ତିମୟ ପରିବେଶ। ବିଶେଷକରି ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର କୋଲକାତାରେ ଦୁର୍ଗା ପୂଜାର ଆକର୍ଷଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଆରା। ତେବେ ମା’ଙ୍କ ପ୍ରତିମା ନିର୍ମାଣରେ ମାଟିର ଭୂମିକା ଯେତିକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏହା ସହ ଜଡ଼ିତ ପରମ୍ପରା ମଧ୍ୟ ସେତିକି ରୋଚକ । କୋଲକାତାର ସୋନାଗାଛି ଅଞ୍ଚଳରୁ ସଂଗୃହୀତ ମାଟିକୁ ଦୁର୍ଗା ପ୍ରତିମା ନିର୍ମାଣରେ ବ୍ୟବହାର କରିବାର ଏକ ପ୍ରଚଳିତ ପରମ୍ପରା ରହିଛି। ଏହାକୁ ନେଇ ଅନେକ ଧାର୍ମିକ ଓ ଲୋକକଥା ପ୍ରଚଳିତ। ଯଦିଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରତିମାରେ ଏହି ମାଟି ବ୍ୟବହାର ହେବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ବୋଲି କହିବା ଠିକ୍‌ ନୁହେଁ, ତଥାପି ଏହି ପରମ୍ପରାର ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି । ଲୋକବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, ସୋନାଗାଛିର ଦ୍ୱାରଦେଶକୁ ଆସୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜର ପୁଣ୍ୟ କର୍ମକୁ ବାହାରେ ଛାଡ଼ି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ଏହି ବିଶ୍ୱାସରୁ ସେହି ସ୍ଥାନର ମାଟିକୁ ପୁଣ୍ୟ ମାଟି ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ପରମ୍ପରାର ଆଉ ଏକ ଦିଗ ହେଉଛି ସାମାଜିକ ସମ୍ମାନ। ସମାଜରେ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଅବହେଳା ଓ ବିଭେଦର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଆସୁଥିବା ଯୌନକର୍ମୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମାଜର ଏକ ଅଂଶ ଭାବେ ସ୍ୱୀକାର କରିବାର ବାର୍ତ୍ତା ଏହି ପରମ୍ପରା ସହ ଯୋଡ଼ାଯାଏ। ଏହି ପରମ୍ପରାକୁ ନେଇ ଅନେକ ଲୋକକଥା ମଧ୍ୟ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ। କେତେକ କାହାଣୀରେ ଦେବୀଙ୍କ ଜଣେ ଭକ୍ତ ଗଣିକାଙ୍କ କଥା କୁହାଯାଏ। ସମାଜର ଅବହେଳା ସତ୍ତ୍ୱେ ତାଙ୍କ ଭକ୍ତି ଓ ନିଷ୍ଠାକୁ ଦେବୀ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥିବା ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି ।